We praten met z’n allen de hele dag over steeds inclusiever onderwijs. We zijn het er roerend over eens dat onderwijs een recht is en dat ieder kind op school zichzelf moet kunnen zijn. Maar toch wringt er iets in de praktijk. Terwijl we de mond vol hebben van inclusie, stijgt het aantal thuiszitters dramatisch.

Kijk alleen al naar leerlingen met autisme: in de laatste tien jaar zagen we een stijging in uitval van 4,1% naar maar liefst 13,3% (NAR, 2025). Dat betekent dat meer dan 13 op de 100 kinderen met autisme thuiszitten. Zonder onderwijs. Hoe kan dit? En nog belangrijker: hoe keren we het tij?

In onze drang om leerlingen met autisme te helpen, schieten we soms door. Ik zie oproepen om het kind te ‘ontschuldigen’, en alle zorg en ondersteuning bij de omgeving te leggen. We verlagen de eisen, verminderen prikkels en halen obstakels uit de weg. Hoewel dit voortkomt uit een goed hart, creëren we hiermee onbedoeld een ‘afhankelijkheidscultuur’.

We maken kinderen onmachtig. Door ze continu te ontzien, diskwalificeren we ze eigenlijk. We moedigen ze niet aan om op te groeien tot autonome, competente (jong)volwassenen die zélf de regie kunnen pakken. We leren ze functioneren ondanks hun omgeving, in plaats van in relatie tot hun omgeving.

In dit kader las ik onlangs een prikkelend artikel met de titel ‘Wat is erkenning?’ (Wienen & Doornbos, 2025). Zij leggen de vinger precies op de zere plek door een onderscheid te maken tussen twee soorten erkenning:

Die transformatieve erkenning is precies waar ik met Spectrumvisie al jaren voor pleit. Echte inclusie vraagt om een tweesporenbeleid.

Natuurlijk moeten we leerlingen écht zien in wat ze nodig hebben en de schoolomgeving aanpassen, voor zover mogelijk. Dit vraagt kennis over autisme, waardoor je gedrag beter kunt duiden. Dit vraagt ook om bereidheid om mee te bewegen met wat een kind nodig heeft (spoor 1). Maar we moeten leerlingen óók sterk maken om hun eigen weg te vinden, óók als die omgeving tijdelijk even niet perfect past, zoals bij ziekte van de leerkracht of een overgang naar een andere klas of school (spoor 2).

Met de Jouw Autisme Methodiek werk je aan deze twee sporen. Je werkt aan het vergroten van kennis én begrip bij zowel de omgeving als bij de jongere zelf. En je werkt, mét die jongere, heel bewust en concreet aan vaardigheden om bijvoorbeeld hulp te vragen, keuzes te maken, en stress voor te zijn en te kunnen reguleren.

Hierbij gaan we er, met de kennis over autisme als basis, van uit dat je sommige dingen kunt leren, ook al vind je ze lastig. Tegelijkertijd realiseren we ons dat er ook dingen zullen zijn die voor jou moeilijk of belastend zullen blijven! Soms is het dan simpelweg beter om ze niet, of anders te doen. Eén van de motto’s van de methodiek is niet voor niets: ‘Het gaat er niet om óf je iets kunt, maar om wat het je kost’. Hierin goede afwegingen (leren) maken, zowel door de leerkracht als de jongere zelf, voorkomt maskeren en overbelasting (en uiteindelijk uitval) op de korte én lange termijn.

Download hieronder het volledige artikel ‘Wat is erkenning?’ (Wienen & Doornbos)

Wil jij af van de afhankelijkheidscultuur en leren hoe je leerlingen met (en zonder) autisme écht sterker maakt? Vanwege de grote vraag is er een extra Jouw Autisme Methodiek (JAM) training ingepland!

Op donderdag 16 april duik ik in Hilversum met een groep enthousiaste leraren, zorgcoördinatoren en coaches de wereld van psycho-educatie in. Je gaat naar huis met: